Με τον ν. 4795/2021 (ΦΕΚ Α΄ 62/17.04.2021) «Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου του Δημοσίου Τομέα, Σύμβουλος Ακεραιότητας στη δημόσια διοίκηση και άλλες διατάξεις για τη δημόσια διοίκηση και την τοπική αυτοδιοίκηση», δόθηκε η δυνατότητα στις Περιφέρειες να συστήσουν Αυτοτελές Γραφείο Συμβούλου Ακεραιότητας.
Η Περιφέρεια Κρήτης, κατ’ εφαρμογή των άρθρων 23 και 80 του ν. 4795/2021, εισηγήθηκε προς τον Υπουργό Εσωτερικών τη σύσταση Αυτοτελούς Γραφείου Συμβούλου Ακεραιότητας, η οποία πραγματοποιήθηκε με την υπ’ αριθ. Δ1ΔΔΑ/Φ.0/21827/27.11.2021 απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών.
Η Περιφέρεια Κρήτης, πρώτη μεταξύ των Περιφερειών της χώρας, αξιοποίησε τον θεσμό του Συμβούλου Ακεραιότητας, με την τοποθέτηση της Μαρίας Πετσαλάκη ως Συμβούλου Ακεραιότητας, τον Ιούλιο του 2022, οπότε και ξεκίνησε η λειτουργία του Αυτοτελούς Γραφείου.
Στη συνέχεια, δυνάμει της υπ’ αρ. πρωτ. 29519/12.05.2026 κοινής απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών και της Διοικήτριας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, η Σοφία Παπαγεωργίου αποσπάστηκε για τρία (3) έτη στη Γενική Διεύθυνση Ακεραιότητας και Λογοδοσίας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, χωρίς να καταλαμβάνει οργανική θέση, κατά παρέκκλιση της παρ. 7 του άρθρου 96 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133), και τοποθετήθηκε στο Αυτοτελές Γραφείο Συμβούλου Ακεραιότητας της Περιφέρειας Κρήτης, προκειμένου να ασκεί τα καθήκοντα του Συμβούλου Ακεραιότητας σύμφωνα με τον ν. 4795/2021 (Α΄ 62, Μέρη Β΄ και ΣΤ).
Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας αποτελεί ένα εμπιστευτικό σημείο επαφής για τους υπαλλήλους και τη Διοίκηση της Περιφέρειας Κρήτης. Δρα κυρίως προληπτικά, στοχεύοντας στην αλλαγή της κουλτούρας ακεραιότητας στη Δημόσια Διοίκηση.
Ειδικότερα, η δράση και οι αρμοδιότητες του Συμβούλου Ακεραιότητας εκτείνονται σε τρεις άξονες (Ν.4795/2021 /Α’ 62, Μέρους Β’ και ΣΤ’):
- Υποστηρικτικός άξονας :
α) Παρέχει εξατομικευμένη συμβουλευτική συνδρομή για ζητήματα δεοντολογίας και ακεραιότητας που αντιμετωπίζει ο υπάλληλος κατά την ενάσκηση των υπηρεσιακών του καθηκόντων, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων, όπως η σεξουαλική παρενόχληση, οι διακρίσεις, ο εκφοβισμός, η ηθική παρενόχληση και η σύγκρουση συμφερόντων.
β) Παραλαμβάνει αναφορές για περιστατικά παραβίασης ακεραιότητας ή διαφθοράς και ασκεί διαμεσολάβηση, προκειμένου να επιληφθούν τα όργανα του φορέα ή εξωτερικοί φορείς που είναι αρμόδιοι για τη διερεύνησή τους.
γ) Παρακολουθεί τη διαδικασία της διερεύνησης της αναφοράς και ενημερώνει σχετικά τον αναφέροντα.
- Ενημερωτικός άξονας :
α) Παρέχει ενημέρωση στο προσωπικό του φορέα για θέματα δεοντολογίας και ακεραιότητας, καθώς και για τη λειτουργία, τις αρμοδιότητες και την αποστολή του Συμβούλου Ακεραιότητας.
β) Σχεδιάζει και συντονίζει δράσεις εκπαίδευσης και ανάπτυξης ικανοτήτων για τους υπαλλήλους του φορέα και τους υπαλλήλους των εποπτευόμενων φορέων σε συνεργασία με την οικεία οργανική μονάδα που είναι αρμόδια για θέματα εκπαίδευσης, καθώς και με εξωτερικούς φορείς παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης, όπως το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.
γ) Συμμετέχει στη χάραξη εσωτερικών πολιτικών και στην ανάπτυξη εργαλείων για την ενίσχυση της ακεραιότητας και της διαφάνειας, όπως Κώδικες Ηθικής και Δεοντολογίας, Κανονισμοί Διαχείρισης Φαινομένων Σύγκρουσης Συμφερόντων, Πρωτόκολλα Αντιμετώπισης Περιστατικών Απάτης και Διαφθοράς.
- Συμβουλευτικός άξονας :
α) Ενημερώνει και συνεργάζεται με τη διοίκηση του φορέα, τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου και την οργανική μονάδα που είναι αρμόδια για θέματα διοικητικής υποστήριξης και ανθρώπινου δυναμικού, για την ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών και προτύπων ακεραιότητας εντός του φορέα.
β) Διατυπώνει προτάσεις βελτίωσης των μηχανισμών πρόληψης, αποτροπής και εντοπισμού προς τον επικεφαλής του φορέα, όταν εντοπίζει περιστατικά παραβιάσεων ακεραιότητας.
γ) Συντάσσει Ετήσια Έκθεση και την υποβάλλει στον επικεφαλής του φορέα και στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας για την αποτελεσματικότητα των πολιτικών και διαδικασιών ακεραιότητας που χρησιμοποιεί ο φορέας, το έργο που επιτελέστηκε, καθώς και για την πορεία των υποθέσεων που χειρίστηκε.
Αναφορές και καταγγελίες
Στην Περιφέρεια Κρήτης, ο Σύμβουλος Ακεραιότητας ασκεί παράλληλα και τα καθήκοντα του Υπευθύνου Παραλαβής και Παρακολούθησης Αναφορών (Υ.Π.Π.Α.), σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, το Αυτοτελές Γραφείο Συμβούλου Ακεραιότητας:
- παρέχει ενημέρωση και καθοδήγηση σχετικά με τη διαδικασία υποβολής αναφορών και το πλαίσιο προστασίας των αναφερόντων,
- παραλαμβάνει, εξετάζει και διαχειρίζεται αναφορές που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4990/2022 για την προστασία προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- παραλαμβάνει και διαχειρίζεται καταγγελίες για διαφθορά ή κακοδιοίκηση σύμφωνα με το άρθρο 24Α του ν. 4795/2021,
- διαβιβάζει τις αναφορές ή καταγγελίες στις αρμόδιες αρχές, όπου απαιτείται από τη νομοθεσία,
- παρακολουθεί την πορεία διερεύνησης των υποθέσεων που χειρίζεται, σύμφωνα με τις αρμοδιότητές του.
Οι «αναφέροντες» αρμοδιότητας του Συμβούλου Ακεραιότητας της Περιφέρειας Κρήτης μπορεί να είναι εργαζόμενοι σε αυτήν (με οποιαδήποτε σχέση εργασίας) αλλά και στους ΟΤΑ α΄ βαθμού, χωρικής αρμοδιότητας της Περιφέρειας Κρήτης, με πληθυσμό κάτω των 10.000 κατοίκων ή που απασχολούν έως 49 υπαλλήλους, καθώς και τα εποπτευόμενα από αυτούς πρόσωπα και επιχειρήσεις. Τα ανωτέρω πρόσωπα προστατεύονται κατά τις διατάξεις του νόμου 4990/2022 για αναφορές παραβάσεων του ενωσιακού δικαίου στους προβλεπόμενους τομείς εφαρμογής. Η διαχείριση των αναφορών και καταγγελιών πραγματοποιείται με σεβασμό στις αρχές της νομιμότητας, της αμεροληψίας, της εμπιστευτικότητας, της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και των δικαιωμάτων όλων των εμπλεκομένων μερών.
