Mελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το έργο με τίτλο «8 ΑΣΠΗΕ συνολικής εγκαταστημένης ισχύος 136 MW και μέγιστης ισχύος 136 MW στους Δήμους Ιεράπετρας και Σητείας της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου».

ΟΧΙ ΑΙΟΛΙΚΑ ΣΤΗΝ ΟΡΟΣΕΙΡΑ ΤΗΣ ΘΡΥΠΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΧΗ NATURA 2000

To υπουργείο ενέργειας ΥΠΕΝ ανήρτησε προς διαβούλευση στις 5 Μαΐου 2026 την ΜΠΕ της ΤΕΡΝΑ για την εγκατάσταση γιγάντιων ανεμογεννητριών ΒΑΠΕ ύψους 180μ στις κορυφές ,Αφέντη- Παπούρα ισχύος 30 MW , Κλήρο – Καψά ισχύος 18 MW . Στις 20 Μαΐου 2026 ανήρτησε προς διαβούλευση το ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ το οποίο προβλέπει απαγόρευση ΑΠΕ σε υψόμετρα πάνω από 1200μ και σε περιοχές Νatura 2000 , φροντίζοντας όμως να εξαιρεθούν όλα τα έργα που ως τώρα είχαν προλάβει να αδειοδοτηθούν!! Τι σημαίνει αυτό ? Να μπορούν να εγκατασταθούν τα αιολικά της Θρυπτής και όχι μόνο που υπερβαίνουν και τα 1300μ .
ΝΤΡΟΠΗ ! Σε όλες τις χώρες της Ευρώπης όχι μόνο δεν αδειοδοτούν τέτοιες καταστροφικές εγκαταστάσεις εντός προστατευόμενων περιοχών ,αλλά επιβάλουν κιόλας αποστάσεις άνω των 20 χλμ από αυτές !!!!
Η ευρύτερη περιοχή της Θρυπτής ανήκει και αυτή στις προστατευόμενες περιοχές NATURA 2000 που αποτελεί ένα Ευρωπαϊκό οικολογικό Δίκτυο περιοχών, οι οποίες φιλοξενούν φυσικούς τύπους οικοτόπων και οικοτόπους ειδών που είναι σημαντικοί σε ευρωπαϊκό – παγκόσμιο επίπεδο.
Η Θρυπτή είναι ενταγμένη επίσης στο παγκόσμιο δίκτυο των πολύ σημαντικων περιοχών για τα πουλιά IBA important bird areas.
Κύρια χαρακτηριστικά της οροσειράς είναι οι γκρεμοί, τα χάσματα, οι σάρες και τα φαράγγια.
Το φαράγγι του Χα συγκαταλέγεται στα εντυπωσιακότερα της Ευρώπης . Το φαράγγι του Μέσωνα στην σκιά του Κλήρου που διαπερνά αρχαιολογικούς χώρους . Κοντά στην κορυφή Αφέντης υπάρχουν δολομίτες, ενώ στην υπόλοιπη περιοχή κυριαρχούν ασβεστόλιθοι, ενώ το πευκοδάσος που εντοπίζεται στην περιοχή είναι ένα από τα λίγα εναπομείναντα στην Κρήτη.
Οι σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις ανεμογεννητριών συνιστούν οικολογικό έγκλημα για τον ορεινό όγκο της Θρυπτής με αποτέλεσμα να επίκειται μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική καταστροφή . Το έργο προβλέπει διάνοιξη μεγάλων δρόμων πρόσβασης προς τις κορυφές και τις βουνοπλαγιές, μεγάλες εκσκαφές για την θεμελίωση των ανεμογεννητριών (βάσεις από μπετόν 350τμ) και των πυλώνων μεταφοράς του ρεύματος.
Συνέπεια αυτών, η αλλοίωση του ορεινού ανάγλυφου της οροσειράς . Η οροσειρά της Θρυπτής έχει μεγάλο υδρογεωλογικό ενδιαφέρον αφού στις μελέτες που έχουν γίνει παρουσιάζεται η κύρια δεξαμενή νερού που παροχετεύει νερό σε Μαλάυρα και σε όλες τις πηγές που περιβάλλουν την οροσειρά . Η πλούσια βιοποικιλότητα, αποτελούμενη από σπάνια ενδημική χλωρίδα θα κινδυνεύσει να εξαφανισθεί και θα υποβαθμισθούν βιότοποι, ενώ είναι υπαρκτός ο κίνδυνος να θανατωθεί να εκτοπιστεί η προστατευόμενη ορνιθοπανίδα της περιοχής ( όρνια, γυπαετοί, χρυσαετοί).
Η ποιότητα και η σπουδαιότητα της περιοχής συνίσταται στην ποικιλία από καλά διατηρημένα οικοσυστήματα σε μια σχετικά μικρή έκταση, που δεν έχει εύκολη πρόσβαση. Οι πληθυσμοί των θηλαστικών στην περιοχή είναι σε εξαιρετική κατάσταση λόγω της γεωμο-ρφολογίας της περιοχής, που προσφέρει άφθονα καταφύγια.
Η χλωρίδα της περιοχής είναι πλούσια σε κοινά και ενδημικά είδη τα οποία παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στη Θρυπτή έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 62 είδη ενδημικών φυτών της Κρήτης, ενώ η καμπανούλα της Ιεράπετρας (Campanula hierapetrae), ένα ενδημικό αμάραντο το ελίχρυσο (Helichrysum doerfleri) και η επίσης ενδημική μινουάρτια (Minuartia wettsteinii) είναι είδη που βρίσκονται μόνο στη Θρυπτή.
Το αγκάθι Eryngium amorginum φυτρώνει μόνο στο νησί της Αμοργού και το όρος Θρυπτή. Η οροσειρά φιλοξενεί βιότοπο με το ενδημικό προστατευόμενο είδος της αμπελιτσιάς (zelkova) . Ακόμη, στην περιοχή διακρίνονται σπάνια και προστατευόμενα είδη χλωρίδας, όπως το ασιατικό κυδωνίαστρο (Cotoneaster nummularius), η ενδημική μαργαρίτα (Anthemis abrotanifolia) και η βραχόφιλη τουλίπα (Tulipa saxatilis), αλλά και οι ορχιδέες Barlia robertiana, Ophrys sphegodes subsp. cretensis, Orchis anatolica subsp. sitiaca, Ophrys sitiaca, Ophrys sphegodes subsp. cretensis και Ophrys basilissa, καθώς και το Limodorum abortivum.
Στην περιοχή υπάρχει πευκοδάσος (Pinus brutia) με πολύ παλιά δέντρα, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου όμως κάηκε πριν από αρκετά χρόνια. Η πανίδα της περιοχής είναι πλούσια σε ενδημικά ασπόνδυλα, όπως το σαλιγκάρι Albinaria sturanyi, το οποίο είναι και τοπικό ενδημικό. Η ερπετοπανίδα περιλαμβάνει δύο προστατευόμενα αμφίβια, τον κρητικό δενδροβάτραχο (Hyla arborea kretensis) και τον πράσινο φρύνο (Bufotes viridis), που αφθονούν στις πλαγιές της Θρυπτής.
Οι νυχτερίδες Myotis myotis φωλιάζουν σε πολλά σπήλαια του βουνού.
Ο κρητικός αγκαθοποντικός (Acomys cahirinusminous) και ο κρητικός δασοποντικός (Apodemus sylvaticus creticus) φωλιάζουν επίσης στις νότιες πλαγιές της Θρυπτής.
Στην περιοχή του Καβουσίου στην βάση της κορυφής Καψά βρίσκεται ο σημαντικός αρχαιολογικός χώρος του Αζοριά που κατοικούνταν από την νεολιθική εποχή ως τον 5ο αιώνα π.χ. και επίσης οι σημαντικοί υστερομινωικοί αρχαιολογικοί χώροι Κάστρο (πάνω από το φαράγγι Μέσωνα) και Βροντά χαμηλότερα .
Βορειοανατολικά του χωριού Μοναστηράκι, έχουν εντοπιστεί ανακτορικά κτίρια μινωικής εποχής από ανασκαφές που ξεκίνησαν το 1980. Το ανάκτορο υπολογίζεται ότι ήταν τεράστιο, καθώς είχε έκταση περίπου 300 στρέμματα, αλλά ως τώρα έχει αποκαλυφθεί ο πυρήνας του.
Η εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην προστατευμένη οροσειρά της Θρυπτής αποκλείει την βιώσιμη ανάπτυξη με δραστηριότητες φιλικές προς το περιβάλλον, όπως ο εναλλακτικός τουρισμός, η ανάπτυξη του ήπιου ορεινού αθλητισμού, η πεζοπορία, η ορειβασία, η παρατήρηση πουλιών κ.α. Αναλύοντας τις θέσεις εγκατάστασης η μια ανεμογεννήτρια χωροθετείτε πάνω η πλησίον στο διάσημο ορειβατικό μονοπάτι που ενώνει τον οικισμό της Θρυπτής με την κορυφή Αφέντης .
Το πλήγμα που θα δεχτεί το τουριστικό μας προϊόν θα είναι πολύ μεγάλο . Η γεωργοκτηνοτροφία της περιοχής καθώς και η μελισσοκομία θα επηρεαστούν αρνητικά.
Η Ελληνική Ομοσπονδία Ορειβασίας Αναρρίχησης ΕΟΟΑ δημοσίευσε στις 9-4-2025 την αρνητική θέση – διαμαρτυρία για την αδειοδότηση και εγκατάσταση ΑΠΕ στις βουνοκορφές της Ελλάδας ενημερώνοντας για το διακύβευμα τις αρμόδιες αρχές τασσόμενη κατά της σχεδιαζόμενης εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε προστατευμένες περιοχές της Ελλάδας περιοχές Νatura 2000, Ramsar, Γεωπάρκα, και ορεινούς όγκους. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι καμία χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν επιτρέπει την εγκατάσταση ΒΑΠΕ σε αυτά τα υψόμετρα!
Η χώρα μας έχει καταγγελθεί στο παρελθόν από την Ευρωπαϊκή Ένωση για παραβάσεις της νομοθεσίας που αφορούν την αδειοδότηση ΒΑΠΕ σε περιοχές Νatura στην Κρήτη (αρθρ 6 παράγραφος 3 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων) .
Δεν μπορεί και δεν πρέπει το νησί μας να μετατραπεί από υψηλής αισθητικής αξίας τοπίο ,σε βιομηχανικό τοπίο για τα κέρδη επιχειρηματικών ομίλων .
Δεν λέει κανείς όχι στις ΑΠΕ με πολύ χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα αρκεί αυτές να χωροθετούνται με εμπεριστατωμένες, ανεξάρτητες περιβαλλοντικές μελέτες, με τη σύμφωνη γνώμη των τοπικών κοινωνιών και κατόπιν διαβούλευσης με αυτές, μακριά από τους ορεινούς όγκους και τις προστατευόμενες περιοχές.
Φωτοβολταϊκά πάνελ στις στέγες όλων των δημόσιων κτιρίων Φ/Β στις στέγες των βιομηχανιών των σπιτιών με επιδότηση από το κράτος είναι ο δρόμος που θα πρέπει να ακολουθηθεί με τα οφέλη τους να διαχέονται κατευθείαν προς το κοινωνικό σύνολο.
Στην κλιματική κρίση δεν απαντάμε με μια μεγαλύτερη οικολογική καταστροφή ! Ας αναλογιστούμε όλοι το αρνητικό ισοζύγιο μεταξύ του πρόσκαιρου μικρού ενεργειακού οφέλους από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών και της μόνιμης ανυπολόγιστης περιβαλλοντικής καταστροφής. Το μόνο κίνητρο είναι το μεγάλο οικονομικό όφελος επιχειρηματιών-ομίλων παίρνοντας μεγάλες επιδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση και επωφελούνται της ευνοϊκής νομοθεσίας της πατρίδας μας.
Υπενθυμίζεται ότι η περιοχή της Θρυπτής βρίσκεται στην Ζώνη ειδικής προστασίας του ΣΧΟΑΠ Ιεράπετρας και το δημοτικό συμβούλιο τον Ιούλιο του 2012 είχε πάρει ομόφωνα απόφαση κατά της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στην οροσειρά της Θρυπτής και να τις προσβάλει νομικά .
Είναι μεγάλη ευθύνη όλων μας να διαφυλάξουμε τις περιοχές NATURA 2000 προστατεύοντας πάση θυσία την υπεραξία των φυσικών οικοσυστημάτων . Πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων αποδεικνύει ότι είναι εφικτό η χώρα μας να αναπτύξει ΑΠΕ χωρίς να θυσιάσει την βιοποικιλότητα της . Η μελέτη αναφέρει : «Αν δεν αδειοδοτήσουμε νέα αιολικά πάρκα μέσα σε περιοχές του δικτύου Natura 2000 και σε αδιατάρακτα οικοσυστήματα, τότε μπορούμε και πάλι όχι απλώς να επιτύχουμε τους εθνικούς μας στόχους σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά και να τους υπερβούμε κατά 30%. » Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει νέα μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, επαναφέροντας τη δημόσια συζήτηση στις επιπτώσεις της αθρόας αδειοδότησης ανεμογεννητριών στη βιοποικιλότητα. Η νέα μελέτη αποκτά ιδιαίτερη αξία, καθώς έρχεται τη στιγμή που το υπουργείο Περιβάλλοντος έδωσε σε διαβούλευση το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ, που προβλέπει μεν περιορισμούς, αλλά εξαιρεί ακόμη και τα επενδυτικά σχέδια που έχουν υποβληθεί προς έγκριση χωρίς να έχουν λάβει άδεια. Η σχετική έρευνα υπογράφεται από τον Αποστόλη Στεφανίδη, βιολόγο και ερευνητή στο Εργαστήριο Διατήρησης Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, και την Κική Κατή, επικεφαλής του ίδιου εργαστηρίου και καθηγήτρια στο Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Και δημοσιεύθηκε πρόσφατα σε επιστημονικό περιοδικό (Biodiversity and Conservation). Πηγή Καθημερινή 25-5-2026 . Καλούνται όλοι οι φιλέλληνες αλλοδαποί κάτοικοι της Κρήτης και όπου γης να συμπαρασταθούν για να σώσουμε το νησί μας . Υπενθυμίζεται ότι το περιφερειακό συμβούλιο Κρήτης στις 27-4-2022 στην γνωμοδότηση του για τις ΕΠΜ (ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες) τάχθηκε κατά της ανάπτυξης ΑΠΕ σε περιοχές NATURA 2000 και καλείτε ξανά τώρα να μην ενδώσει στις ορέξεις και να γνωμοδοτήσει αρνητικά για όλες τις μελέτες και να ζητήσει την ανάκληση όλων . Είναι χρέος μας να παραδώσουμε το προστατευμένο φυσικό μας περιβάλλον αλώβητο στις επόμενες γενιές.
ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΓΙΑ ΒΑΠΕ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ NATURA 2000

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΡΟΣΕΙΡΑ ΤΗΣ ΘΡΥΠΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΧΗ NATURA 2000 !

ΤΗΝ ΥΒΡΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΦΥΣΗ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ
Η ΝΕΜΕΣΙΣ !!!!

Κορυφή Αφέντης, υψόμετρο 1.476 μέτρα.
Κορυφή Κλήρος, υψόμετρο 1.331 μέτρα.
Οροπέδιο Θρυπτής με κατοικήσιμο οικισμό, τόπος στολίδι για την Κρητική φύση.
Φαράγγι Χα. Δεν υπάρχει παρόμοιό του στην Ελλάδα.
Προστατευόμενες περιοχές Natura 2000
Δάση, νερά, αμπέλια, τόπος που φωλιάζουν και ευημερούν τα πουλιά.

Όλα σχεδιάζεται μεθοδευμένα να καταστραφούν.

Την ίδια στιγμή που υπάρχει αναρτημένο στην ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ προς διαβούλευση το ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ που προβλέπει όχι ανεμογεννήτριες σε υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων, όχι ανεμογεννήτριες σε περιοχές Natura 2000 κλπ κλπ. Όμως εξαιρούνται οι μελέτες που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί !!! Γιατί οι εταιρείες και οι μελετητές έχουν σπαταλήσει χρόνο, έξοδα κλπ και «είναι αντιδεοντολογικό» να πάει χαμένη τόση προσπάθεια!!!

Ποιος κοροϊδεύει ποιον; Είστε σοβαροί; Πρώτα κάνετε συμφωνίες κάτω από το τραπέζι, αδειοδοτήσατε όλα τα φιλέτα του ορεινού όγκου της Ελληνικής Επικράτειας και μετά δήθεν αγωνιάτε και σχεδιάζετε την σωτηρία τους; Για πόσο ηλίθιους μας περνάτε τελικά;

Η μόνη έντιμη λύση απέναντι στην κοινωνία και το περιβάλλον είναι η εξής:
Ακυρώστε όλες τις αδειοδοτήσεις που έχετε δώσει. Ας έχει σπαταληθεί για αυτές χρόνος, φαιά ουσία, επιστημονικές αναλύσεις, χρήμα και οτιδήποτε άλλο. Δεν πειράζει. Ας χάσουν και κάτι οι βιομήχανοι των ΒΑΠΕ. Τα τελευταία χρόνια μόνο κερδίζουν. Αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης για το ειδικό χωροταξικό των ΑΠΕ και αφού αφουγκραστείτε τις όποιες ενστάσεις και υποδείξεις, νομοθετήστε και βάλετε σε τάξη την αταξία που επικρατεί χρόνια τώρα στο χωροταξικό. Κατόπιν ξεκινήστε να δίνετε νέες αδειοδοτήσεις στο αυστηρό πλαίσιο που θα έχει καθορισθεί.

Σε καμιά Ευρωπαϊκή χώρα δεν υπάρχει παρόμοια καταστροφή των βουνών. Εκεί έχουν σχεδιάσει, έχουν προβλέψει, έχουν σεβαστεί.
Στην Ελλάδα τώρα θα σχεδιάσουμε. Αλλά η υποκρισία περισσεύει. Πρώτα θα καταστρέψουμε ότι έχει απομείνει και μετά θα σώσουμε.

ΟΧΙ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΣΤΗ ΘΡΥΠΤΗ
ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ NATURA 2000
ΤΟ ΠΑΙΓΝΙΔΙ ΜΕ ΤΗ ΣΗΜΑΔΕΜΕΝΗ ΤΡΑΠΟΥΛΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ
Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΟΡΕΙΝΟΥ ΟΓΚΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ. ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΠΟΛΥΤΙΜΟΤΕΡΟ ΕΧΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΥΠΑΙΘΡΟΣ.

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Το υπό κρίση έργο αποτελεί ένα γιγαντιαίο έργο 8 ΑΣΠΗΕ, αναμένεται να μεταβάλλει ριζικά το τοπίο, τον ορεινό όγκο της Κρήτης και συγκεκριμένα των περιοχών στις οποίες προβλέπεται να αναπτυχθούν τα έργα. Οι ζημιές που θα προκαλέσουν οι 8 ΑΣΠΗΕ θα είναι ανεπανόρθωτες.
Εξαρχής σημειώνεται ότι η υλοποίηση του έργου θα επιφέρει ανεπανόρθωτο πλήγμα στην ακεραιότητα των περιοχών ΖΕΠ με κωδικό GR4320016 «Όρη Ζάκρου» και «Νοτιοδυτική Θρυπτή (Κουφωτό)» με κωδικό GR4320014. Όπως άλλωστε ομολογείται στις σελ. 82-83 της ΕΟΑ που εκπονήθηκε στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης των έργων: • ΑΣΠΗΕ «ΜΟΔΙ-ΧΑΡΑΚΑΣ-ΜΟΥΡΕΣ», εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος 2.00 MW • ΑΣΠΗΕ «ΧΑΛΑΒΡΑ-ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ-ΚΑΣΤΡΙ», εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος 36.00 MW • ΑΣΠΗΕ «ΠΑΠΟΥΡΑ – ΚΑΤΩ ΛΙΜΝΙΑ – ΧΑΝΤΡΙΑΝΗ ΒΙΓΛΑ – ΑΓΡΙΔΟΜΟΥΡΙ», εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος 2.00MW • ΑΣΠΗΕ «ΑΡΜΟΥΛΑ», εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος 30.00MW • ΑΣΠΗΕ «ΚΥΜΠΑΡΑ», εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος 12.00MW:

Περαιτέρω, θα απαιτηθεί να γίνει «διάνοιξη τμημάτων νέων οδών πρόσβασης στους ΑΣΠΗΕ αφορά σε μήκος περίπου 46,15 Km και η βελτίωση των υφιστάμενων οδών σε 20,27km περίπου. Συνολικά θα κατασκευαστούν 137 σωληνωτοί οχετοί με σκοπό τη διασφάλιση της λειτουργικότητας και βιωσιμότητας του οδικού δικτύου, την ασφαλή απορροή των ομβρίων και την αποφυγή των διαβρώσεων του οδοστρώματος. Στην οδοποιϊα έχουν επιλεγεί οι κατάλληλες κλίσεις στις διατομές και έχει προβλεφθεί η διάνοιξη ανεπένδυτων τριγωνικών τάφρων με σκοπό την απορροή των ομβρίων (βλ πίνακα παρακάτω).». Που και πως θα γίνουν όλα αυτά χωρίς την ανεπανόρθωτη καταστροφή της φυσιολογίας των περιοχών.
Το έργο πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του για τους εξής λόγους:
Ι. ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΑ ΕΙΔΗ – ΠΛΗΓΜΑ ΣΤΗΝ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ NATURA 2000
Οι αθροιστικές επιπτώσεις του υπό κρίση έργου αναμένονται να είναι εξαιρετικά δυσμενείς, όπως άλλωστε ομολογείται και στην ίδια την ΜΠΕ, στην σελ. 21 του κεφ. 2 της οποίας αναγράφονται τα εξής: «Από την εξέταση αθροιστικών επιπτώσεων προέκυψε πως τα υφιστάμενα και προβλεπόμενα έργα που εξετάστηκαν επιφέρουν σημαντικές επιπτώσεις κυρίως στον πληθυσμό των Όρνιων και δευτερευόντως στα λοιπά αρπακτικά και νυχτερίδες, κυρίως τα έργα των γραμμών μεταφοράς ρεύματος, ενώ τα λοιπά έργα επιφέρουν μη σημαντικές επιπτώσεις. Το υπό μελέτη έργο συνεισφέρει αθροιστικά τις επιπτώσεις αυτές, με τις συνολικές επιπτώσεις να παραμένουν σημαντικές, χωρίς να αναμένονται συνεργιστικές επιπτώσεις στην κλίμακα της περιφερειακής ενότητας Λασιθίου σε συνδυασμό με τα λοιπά αιολικά, έργα ΑΠΕ και λοιπά μεγάλα έργα. …….». Σημειώνεται ότι οι συνεργιστικές επιπτώσεις του έργου αναμένεται να είναι εξαιρετικά δυσμενείς καθώς εντός ακτίνας 10 χλμ χωροθετούνται άλλοι 22 ΑΣΠΗΕ με 210 α/γ.
ΙΙ. ΜΗ ΝΟΜΙΜΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΕΔΙΟΥ
Στο Παράρτημα 3.2.1 «Προδιαγραφές Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ) για έργα και δραστηριότητες που βρίσκονται σε περιοχή του Δικτύου Natura 2000, για την οποία δεν προβλέπονται ειδικότερες πρόνοιες προστασίας και διαχείρισης ή δεν συντρέχουν ειδικές προϋποθέσεις» της Υπουργικής Απόφασης οικ. 170225/2014 (ΦΕΚ 135/Β/27-1-2014) προβλέπονται μεταξύ άλλων τα εξής:
«(I) Για τα έργα και δραστηριότητες της Υποκατηγορίας Α1 που υλοποιούνται εντός ΕΖΔ, ΤΚΣ ή πΤΚΣ, η εργασία/μελέτη πεδίου πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα κάτωθι:
• Χρονικό διάστημα εργασιών πεδίου
Εργασίες πεδίου που θα καλύπτουν τις οικολογικές απαιτήσεις χρονικού διαστήματος ενός ετήσιου κύκλου για κάθε είδος και τύπο οικοτόπου (ανάλογα με την εποχιακή παρουσία των τύπων οικοτόπων του Παραρτήματος I και των ειδών του Παρατήματος II της Οδηγίας 92/43/ΕΚ για τα οποία η περιοχή έχει χαρακτηρισθεί) εκτός εάν τεκμηριωθεί από τον μελετητή της ΕΟΑ ότι μπορεί να περιορισθεί το χρονικό διάστημα εργασιών πεδίου.
• Χρονική διάρκεια εργασιών πεδίου
Εργασίες πεδίου που θα έχουν συνολική χρονική διάρκεια από 20 έως και 60 ημέρες, ανάλογα με τα υπό διερεύνηση είδη ή τύπους οικοτόπων, την έκταση, το ανάγλυφο και τα ενδιαιτήματα της περιοχής. Ειδικότερα, το πλήθος των ημερών, η κατανομή τους στο χρόνο και το πρόγραμμα εργασιών πεδίου τεκμηριώνεται λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος και το είδος του έργου καθώς και τα προστατευτέα αντικείμενα. ……….
(Ill) Για έργα και δραστηριότητες της Υποκατηγορίας Α1 που υλοποιούνται εντός ΖΕΠ, η εργασία/μελέτη πεδίου θα καλύπτει τις οικολογικές απαιτήσεις ενός ετήσιου κύκλου της ορνιθοπανίδας ανάλογα με την εποχιακή παρουσία των ειδών σε κάθε περιοχή και θα περιλαμβάνει τουλάχιστον τα κάτωθι:
• παρατηρήσεις κατά:
α) την αναπαραγωγική περίοδο των ειδών ορνιθοπανίδας (Μάρτιος έως και Ιούνιος για τα περισσότερα είδη),
β) την μεταναστευτική περίοδο (Άνοιξη και Φθινόπωρο)
γ) την περίοδο διαχείμασης (χειμερινοί μήνες)
ανάλογα με την εποχιακή παρουσία των ειδών σε κάθε περιοχή, εκτός εάν τεκμηριωθεί από τον μελετητή της ΕΟΑ ότι μπορεί να περιορισθεί το χρονικό διάστημα εργασιών πεδίου. Ενδεικτικά αναφέρονται ως μέθοδοι καταγραφής της ορνιθοπανίδας οι σημειακές καταγραφές (point counts), οι γραμμικές διαδρομές (line transects), η άμεση καταμέτρηση (direct counts) και άμεση παρατήρηση (look and see).
• εργασίες πεδίου που θα έχουν διάρκεια από 20 έως και 60 ημέρες, ανάλογα με τα υπό διερεύνηση είδη, την έκταση, το ανάγλυφο και τα ενδιαιτήματα της περιοχής, το μέγεθος και το είδος του έργου ή της δραστηριότητας.
• καταγραφή όλων των στοιχείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ενδείξεις αναπαραγωγής των ειδών. Τα στοιχεία αυτά κατηγοριοποιούνται κατά βαθμό αξιοπιστίας ως: α) ενδεχόμενη αναπαραγωγή, β) πιθανή αναπαραγωγή και γ) εξακριβωμένη αναπαραγωγή.
• αναγνώριση και τη χαρτογράφηση των κρίσιμων ενδιαιτημάτων των ειδών, τα οποία ο μελετητής θα τα εντοπίζει και θα τα αποτυπώνει σε χάρτη.
• οργάνωση της έρευνας πεδίου λαμβάνοντας υπόψη: τους πληθυσμούς των ειδών που φιλοξενεί, τον βαθμό επάρκειας των διαθέσιμων ορνιθολογικών στοιχείων από τις βιβλιογραφικές αναφορές, την γνώση και εμπειρία των μελετητών για την περιοχή, το μέγεθος, το ανάγλυφο και την προσβασιμότητα της κάθε περιοχής, την ομοιογένεια, την έκταση και την ποικιλότητα των τύπων βλάστησης (ή τύπων οικοτόπων) της κάθε περιοχής.»
Εν προκειμένω όμως, παρά το γεγονός ότι το έργο αποτελεί έργο κατηγορίας Α1, οι εργασίες πεδίου σχετικά με την ορνιθοπανίδα δεν έλαβαν χώρα και τον μήνα Ιούνιο, όπως επιτάσσει ο νόμος. Ειδικότερα, όπως ρητά αναφέρεται στην σελίδα 50 της ΕΟΑ_6_ ΛΑΣΙΘΙ (ΜΕΟΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 3 ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΣΠΗΕ) ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ» ΙΣΧΥΟΣ 30.00MW, «ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ» ΙΣΧΥΟΣ 18.00MW ΚΑΙ «ΡΩΜΑΝΑΤΗ» ΙΣΧΥΟΣ 6.00MW ΣΤΗΝ Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ):
«3.2.ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ
Οι βασικές μεθοδολογίες που εφαρμόστηκαν κατά την έρευνα πεδίου ήταν οι σημειακές καταγραφές από εποπτικά σημεία με στόχο τη συλλογή δεδομένων για τα αρπακτικά και άλλα μεγαλόσωμα είδη ορνιθοπανίδας, οι γραμμικές διαδρομές με στόχο τη συλλογή δεδομένων για τα αναπαραγόμενα στρουθιόμορφα και είδη άλλων κατηγοριών (Περιστερόμορφα, Ορνιθόμορφα κ.ά.) και η αναζήτηση κρίσιμων ενδιαιτημάτων στην ευρύτερη περιοχή από το υπό μελέτη έργο. Με σκοπό τη συλλογή δεδομένων για τα είδη ορνιθοπανίδας συνολικά πραγματοποιήθηκαν 50 ανθρωποημέρες πεδίου κατά την περίοδο Αύγουστος 2022 – Μάρτιος 2023. Οι ημέρες πεδίου που πραγματοποιήθηκαν και οι επιμέρους εργασίες παρουσιάζονται στον πίνακα 3.1. ………».
Ομοίως και στην σελ. 42 της ΕΟΑ_7_ΛΑΣΙΘΙ (ΜΕΟΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 5 ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΣΠΗΕ) ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ « ΜΟΔΙ – ΧΑΡΑΚΑΣ – ΜΟΥΡΕΣ » ΙΣΧΥΟΣ 2.00MW, «ΧΑΛΑΒΡΑ – ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ – ΚΑΣΤΡΙ» ΙΣΧΥΟΣ 36.00MW, «ΠΑΠΟΥΡΑ – ΚΑΤΩ ΛΙΜΝΙΑ – ΧΑΝΤΡΙΑΝΗ ΒΙΓΛΑ – ΑΓΡΙΔΟΜΟΥΡΙ» ΙΣΧΥΟΣ 2.00MW, «ΑΡΜΟΥΛΑ» ΙΣΧΥΟΣ 30.00MW ΚΑΙ «ΚΥΜΠΑΡΑ» ΙΣΧΥΟΣ 24.00MW ΣΤΗΝ Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) αναγράφονται κατά λέξει τα ακόλουθα:
«3.2. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ
Οι βασικές μεθοδολογίες που εφαρμόστηκαν κατά την έρευνα πεδίου ήταν οι σημειακές καταγραφές από εποπτικά σημεία με στόχο τη συλλογή δεδομένων για τα αρπακτικά και άλλα μεγαλόσωμα είδη ορνιθοπανίδας, οι γραμμικές διαδρομές με στόχο τη συλλογή δεδομένων για τα αναπαραγόμενα στρουθιόμορφα και είδη άλλων κατηγοριών (Περιστερόμορφα, Ορνιθόμορφα κ.ά.) και η αναζήτηση κρίσιμων ενδιαιτημάτων στην ευρύτερη περιοχή από το υπό μελέτη έργο. Με σκοπό τη συλλογή δεδομένων για τα είδη ορνιθοπανίδας συνολικά πραγματοποιήθηκαν 50 ανθρωποημέρες πεδίου κατά την περίοδο Αύγουστος 2022- Μάρτιος 2023. Οι ημέρες πεδίου που πραγματοποιήθηκαν και οι επιμέρους εργασίες παρουσιάζονται στον πίνακα 3.1. ……..».
Προκύπτει λοιπόν καταφανώς πως οι εργασίες πεδίου έπρεπε κατά ρητή διάταξη νόμου να διενεργηθούν και κατά τον μήνα Ιούνιο, κάτι που εν προκειμένω δεν έγινε, με αποτέλεσμα η ΕΟΑ να είναι ελλιπής και για το στοιχείο αυτό.
Περαιτέρω, παρά το γεγονός πως το έργο αποτελεί έργο κατηγορίας Α1 και η έρευνα πεδίου ως προς την ΕΖΔ θα έπρεπε να καταλαμβάνει έναν ολόκληρο ετήσιο κύκλο, σε αμφότερες τις ΕΟΑ, οι εργασίες πεδίου σχετικά με τους τύπους οικοτόπων ως προς την σχετική ΕΖΔ έλαβαν χώρα μόνο κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο.
Σχετικώς στην σελ. 44 της ΕΟΑ_7_ΛΑΣΙΘΙ (ΜΕΟΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 5 ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΣΠΗΕ) ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ « ΜΟΔΙ – ΧΑΡΑΚΑΣ – ΜΟΥΡΕΣ » ΙΣΧΥΟΣ 2.00MW, «ΧΑΛΑΒΡΑ – ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ – ΚΑΣΤΡΙ» ΙΣΧΥΟΣ 36.00MW, «ΠΑΠΟΥΡΑ – ΚΑΤΩ ΛΙΜΝΙΑ – ΧΑΝΤΡΙΑΝΗ ΒΙΓΛΑ – ΑΓΡΙΔΟΜΟΥΡΙ» ΙΣΧΥΟΣ 2.00MW, «ΑΡΜΟΥΛΑ» ΙΣΧΥΟΣ 30.00MW ΚΑΙ «ΚΥΜΠΑΡΑ» ΙΣΧΥΟΣ 24.00MW ΣΤΗΝ Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) αναφέρονται τα εξής:
«3.3. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΕΙΔΗ ΧΛΩΡΙΔΑ
Η έρευνα πεδίου για τους οικοτόπους και τα είδη χλωρίδας πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2022 και την άνοιξη του 2023 εντός των περιοχών μελέτης (ΕΖΔ) και στην ευρύτερη περιοχή της ΠΕΠ όπου και καταγράφηκε σημαντικός αριθμός ενδημικών, σπάνιων, απειλούμενων και προστατευόμενων ειδών χλωρίδας. …..», το ίδιο δε αναγράφεται και στην σελ. 54 της ΕΟΑ_6_ΛΑΣΙΘΙ (ΜΕΟΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 3 ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΣΠΗΕ) ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ» ΙΣΧΥΟΣ 30.00MW, «ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ» ΙΣΧΥΟΣ 18.00MW ΚΑΙ «ΡΩΜΑΝΑΤΗ» ΙΣΧΥΟΣ 6.00MW ΣΤΗΝ Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ), όπου αναγράφονται επίσης τα εξής:
«3.4. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΥΠΟΥΣ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΧΛΩΡΙΔΑ
Η έρευνα πεδίου για τους οικοτόπους και τα είδη χλωρίδας πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2022 και την άνοιξη του 2023 εντός των περιοχών μελέτης (ΕΖΔ) και στην ευρύτερη περιοχή της ΠΕΠ όπου και καταγράφηκε σημαντικός αριθμός ενδημικών, σπάνιων, απειλούμενων και προστατευόμενων ειδών χλωρίδας.»
Πρόκειται λοιπόν για ελλιπέστατες μελέτες-εργασίες πεδίου ως προς την καταγραφή των ειδών χλωρίδας στην ΕΖΔ με κωδικό GR4320002, οι οποίες μάλιστα δεν καλύπτουν την απαιτούμενη κατά τον νόμο χρονική περίοδο ενός ολόκληρου ετήσιου κύκλου, ιδίως λαμβανομένου υπόψη της τεράστιας έκτασης του έργου.
ΙΙΙ. ΜΗ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΟΑΠ ΙΤΑΝΟΥ

Στην σελ. 7 του Κεφ. 5 της ΜΠΕ αναγράφονται τα εξής:
«Σύμφωνα με το ΣΧΟΟΑΠ Ιτάνου (ΦΕΚ 498/ΑΑΠ/2009), καθορίστηκαν οι κάτωθι χρήσεις γης:
1. Περιοχές Ειδικής Προστασίας (ΠΕΠ): «Φύση 2000» (Φύση 2000, προστασία ορνιθοπανίδα) ειδικής προστασίας (Βάι, Ελάσα και Γράντες), Ειδική ζώνη ήπιας – βιώσιμης ανάπτυξης, προστασίας τοπίου (σπήλαια, φαράγγια, παραλιακή ζώνη τοπίου, ακτές, ρέματα), καταφύγια άγριας ζωής, αρχαιολογικοί χώροι 2. Περιοχές Ελέγχου και Περιορισμού της Δόμησης (ΠΕΠΔ): αρδευόμενη γεωργική γη, εκτός σχεδίου δόμηση, ΠΕΡΠΟ 3. Περιοχές οικιστικής ανάπτυξης: υφιστάμενες οικιστικές περιοχές (με σχέδιο πόλης υπό έγκριση, εντός οριοθετημένου οικισμού), περιοχές επέκτασης των οικισμών, αναπλάσεις. Για τις θέσεις εγκατάστασης των ΑΣΠΗΕ «Μόδι-Χάρακας-Μούρες» και «Χαλάβρα-Μαυρόπετρα Καστρί», οι οποίοι εντοπίζονται εντός των ορίων της ΔΕ Ιτάνου και εκτός σχεδίου πόλης, δεν έχουν θεσπιστεί ειδικές χρήσεις γης. Επομένως, οι εν λόγω ΑΣΠΗΕ είναι συμβατοί με τις χρήσεις γης που καθορίζονται με το Εγκεκριμένο ΣΧΟΟΑΠ Ιτάνου. ……..
Γ. ΕΙΔΙΚΗ ΖΩΝΗ ΗΠΙΑΣ − ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Π.2.4.3.ΙΙΙ)
Περιλαμβάνει όλο το χερσαίο τμήμα του ακρωτηρίου, περικλείει δε, υφιστάμενες ανθρώπινες δραστηριότη− τες (οικισμούς, καλλιέργειες, αιολικά πάρκα, κ.λπ.). Δεν περιλαμβάνει τις εκτάσεις που οριοθετούνται ως Ζώνη Ι και Ζώνη ΙΙ, και τα εγκεκριμένα όρια των οικισμών. Καταλαμβάνει έκταση 57.841 στρεμμάτων. Στη ζώνη αυτή επιτρέπονται οι χρήσεις και δραστηριότητες της εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών περιοχής σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία με τους ακόλουθους περιορισμούς:
• Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση χρήσεων των ακόλουθων ομάδων χρήσεων (σύμφωνα με τον ν. 1650/1986, την υπ’ αριθμ. 15393/2332 απόφαση της 5.8.2002, ΦΕΚ 1022 Β΄ της 5.8.2002 και την υπ’ αριθμ. 13727/724/2003 (ΦΕΚ−1087/Β) απόφαση «Αντιστοίχηση των κατηγοριών των βιομηχανικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων με τους βαθμούς όχλησης που αναφέρονται στα πολεοδομικά διατάγματα».
− Εξορυκτικές και συναφείς δραστηριότητες (λατομεία, εξόρυξη γύψου κ.λπ.).
− Κτηνοτροφικές και πτηνοτροφικές εγκαταστάσεις υψηλής όχλησης.
− Βιομηχανικές ή βιοτεχνικές εγκαταστάσεις, μέσης και υψηλής όχλησης. Από την απαγόρευση εξαιρούνται οι μονάδες τεχνικών υποδομών (αφαλάτωση, εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων κ.λπ.).
− Οργανωμένοι υποδοχείς βιομηχανικών και βιοτεχνικών εγκαταστάσεων ΒΙΠΑ – ΒΙΟΠΑ).
− Νέες εγκαταστάσεις αιολικών πάρκων. Τα υφιστάμενα μπορούν να εκσυγχρονιστούν με πιθανή αύξηση του αριθμού και της ισχύος των ανεμογεννητριών στην υπάρχουσα έκταση. Από την απαγόρευση εξαιρούνται ανεμογεννήτριες που εξυπηρετούν τις νόμιμες χρήσεις.».
Είναι λοιπόν καταφανές ότι η υλοποίηση του έργου έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις διατάξεις του ΣΧΟΟAΠ Ιτάνου (ΦΕΚ 498/ΑΑΠ/2009).
ΙV. ΠΛΗΓΜΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ NATURA 2000

Περισσότερες Πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα και τα χειρόπτερα καθώς και στους οικοτόπους των προστατευόμενων περιοχών του Δικτύου NATURA 2000
Εξαρχής σημειώνεται ότι το συμπέρασμα εάν πλήττεται ή όχι η ακεραιότητα μίας προστατευόμενης περιοχής του δικτύου NATURA 2000 συνάγεται σε μεγάλο βαθμό από τους στόχους διατήρησης που έχουν τεθεί από την Πολιτεία. Αυτό άλλωστε προκύπτει και από την διάταξη του άρ. 10 παρ. 2 Ν. 4014/2011, σύμφωνα με την οποία:
«2. Η ειδική οικολογική αξιολόγηση και η ΜΠΕ, όπου αυτή απαιτείται, εστιάζει στις συνέπειες για την περιοχή βάσει των στόχων διατήρησής της. Η σημασία των επιπτώσεων προσδιορίζεται σε σχέση με τα ειδικά χαρακτηριστικά και τις ειδικές περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν στην προστατευόμενη περιοχή την οποία αφορά το έργο ή η δραστηριότητα, λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τους στόχους διατήρησης της περιοχής. Βάσει των συμπερασμάτων της ειδικής οικολογικής αξιολόγησης και της ΜΠΕ και εξαιρουμένης της περίπτωσης των διατάξεων της παραγράφου 4 του παρόντος, η αρμόδια αρχή συμφωνεί για το οικείο έργο ή δραστηριότητα μόνο αφού βεβαιωθεί ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα της συγκεκριμένης περιοχής. Ειδικότερα, η εξέταση πιθανών μέτρων αντιμετώπισης των επιπτώσεων και εναλλακτικών λύσεων μπορεί να επιτρέψει τη διαπίστωση ότι, βάσει τέτοιων λύσεων ή μέτρων, το έργο ή η δραστηριότητα δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα της περιοχής. Η ακεραιότητα μιας περιοχής αναφέρεται στις οικολογικές της λειτουργίες. Η απόφαση για το κατά πόσον παραβλάπτεται πρέπει να εστιάζεται και να περιορίζεται στους στόχους διατήρησης της περιοχής. Οι προδιαγραφές της ειδικής οικολογικής αξιολόγησης και η διαδικασία δημοσιοποίησης ανάλογα με την κατηγορία ή υποκατηγορία του έργου ή της δραστηριότητας καθορίζονται με Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, εντός τριών μηνών.».
Ωστόσο, κυνικά ομολογείται στην σελ. 107 της ΜΕΟΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 3 ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΣΠΗΕ) ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ» ΙΣΧΥΟΣ 30.00MW, «ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ» ΙΣΧΥΟΣ 18.00MW ΚΑΙ «ΡΩΜΑΝΑΤΗ» ΙΣΧΥΟΣ 6.00MW ΣΤΗΝ Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ ότι θα επέλθει αποψίλωση/άμεση απώλεια του τύπου οικοτόπου «Ενδημικά φρύγανα από Euphorbio-Verbascion» (5430), γεγονός που επιδρά αρνητικά στο στόχο διατήρησης που έχει τεθεί από την ίδια την Πολιτεία. Πιο συγκεκριμένα, στην σελ. 107 της σχετικής ΜΕΟΑ αναγράφονται τα εξής:
«Επιπτώσεις σε οικοτόπους
Οι επιπτώσεις των υπό μελέτη έργων στους τύπους οικοτόπων αναμένεται να είναι ασθενείς δεδομένου ότι οι καταλήψεις δεν χωροθετούνται εντός οικοτόπων προτεραιότητας σε επίπεδο ΕΖΔ, και είναι περιορισμένης έκτασης ως προς την έκταση των επιμέρους οικοτόπων εντός της ΕΖΔ GR4320005 «Όρος Θρυπτής και γύρω περιοχή». Μεγαλύτερη μείωση στην έκταση των οικοτόπων καταγράφηκαν μόνο για τον οικότοπο Ενδημικά φρύγανα από Euphorbio-Verbascion (5430) σε ποσοστό κατάληψης έργων 4,02% ως προς την συνολική έκταση του οικοτόπου σε επίπεδο ΠΕΠ. Ως αποτέλεσμα η έκταση του οικότοπου μετά την κατασκευή των έργων θα μειωθεί σε 325,84 (στόχος διατήρησης η διατήρηση της έκτασης του οικοτόπου στα 339,5 ha).»
Το υπό κρίση έργο επίσης χωροθετείται εντός της ζώνης ευαισθησίας Α και εντός της Ζώνης Β του όρνιου, όπως άλλωστε ομολογείται στην σελ. 84 της ΜΠΕ, όπου μεταξύ άλλων αναφέρονται τα εξής:
«Τέλος σύμφωνα με τα αποτελέσματα του παραδοτέου «Προσδιορισμός κρίσιμων ενδιαιτημάτων (χαρτογράφηση ευαισθησίας) του Όρνιου στην Ελλάδα – Καθορισμός διαχειριστικών κατευθύνσεων» στο πλαίσιο υλοποίησης της δράσης C.1 «Πιλοτική εφαρμογή Σχεδίων Δράσης για είδη και τύπους οικοτόπων» του έργου “LIFE-IP 4 NATURA: Ολοκληρωμένες δράσεις για την διατήρηση και διαχείριση των περιοχών του δικτύου Νatura 2000, των ειδών, των οικοτόπων και των οικοσυστημάτων στην Ελλάδα” σημειώνεται ότι από τους συνολικά 5 ΑΣΠΗΕ μόνο ο ΑΣΠΗΕ «ΠΑΠΟΥΡΑ-ΚΑΤΩ ΛΙΜΝΙΑ-ΧΑΝΤΡΙΑΝΗ ΒΙΓΛΑ ΑΓΡΙΔΟΜΟΥΡΙ» και ένα μικρό τμήμα των ΑΣΠΗΕ «ΧΑΛΑΒΡΑ-ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ-ΚΑΣΤΡΙ» (δυτικός κλάδος) και «ΑΡΜΟΥΛΑ» (Α/Γ Α1) χωροθετούνται εντός της ζώνης ευαισθησίας Α. Οι ΑΣΠΗΕ «ΚΥΜΠΑΡΑ», «ΑΡΜΟΥΛΑ» (Α/Γ Α2-Α5) και «ΧΑΛΑΒΡΑ-ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ-ΚΑΣΤΡΙ» (Χ3,Χ4) χωροθετούνται εντός της ζώνης ευαισθησίας Β. Στη ζώνη ευαισθησίας Γ χωροθετείται τμήμα του ΑΣΠΗΕ «ΧΑΛΑΒΡΑ-ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ-ΚΑΣΤΡΙ» (Χ5, Χ6), ενώ ο ΑΣΠΗΕ «ΜΟΔΙ-ΧΑΡΑΚΑΣ ΜΟΥΡΕΣ» δεν χωροθετείται εντός ζώνης ευαισθησίας (εικόνα 4.1). Οι ζώνες Α και Β (Κρίσιμης και Υψηλής Ευαισθησίας) περιλαμβάνουν τις ευρύτερες περιοχές αναπαραγωγής, τροφοληψίας και κουρνιάσματος του Όρνιου και αποτελούν τα πλέον κρίσιμα ενδιαιτήματά του.».
Περαιτέρω, στην σελ. 85 της ΜΕΟΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 5 ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΣΠΗΕ) ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ « ΜΟΔΙ – ΧΑΡΑΚΑΣ – ΜΟΥΡΕΣ » ΙΣΧΥΟΣ 2.00MW, «ΧΑΛΑΒΡΑ – ΜΑΥΡΟΠΕΤΡΑ – ΚΑΣΤΡΙ» ΙΣΧΥΟΣ 36.00MW, «ΠΑΠΟΥΡΑ – ΚΑΤΩ ΛΙΜΝΙΑ – ΧΑΝΤΡΙΑΝΗ ΒΙΓΛΑ – ΑΓΡΙΔΟΜΟΥΡΙ» ΙΣΧΥΟΣ 2.00MW, «ΑΡΜΟΥΛΑ» ΙΣΧΥΟΣ 30.00MW ΚΑΙ «ΚΥΜΠΑΡΑ» ΙΣΧΥΟΣ 24.00MW ΣΤΗΝ Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ
V. ΠΛΗΓΜΑ ΣΤΗΝ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ NATURA 2000-ΕΖΔ
Στην σελ. 13 του Κεφαλαίου 5 της ΜΠΕ αναγράφονται τα εξής:
«• ΕΖΔ «Όρος Θρύπτης και γύρω περιοχή» με κωδικό GR4320005 και έκταση 8.532,35 ha. Βρίσκεται ανατολικά της ΖΕΠ GR4320014, με μικρή αλληλοεπικάλυψη. Οι ΑΣΠΗΕ «Αφέντης – Παπούρα» και «Κλήρος – Καψάς» προβλέπεται να εγκατασταθούν εντός της ΕΖΔ GR4320005, εκτός, όμως, οικοτόπων προτεραιότητας (Εικόνα 5.1-5). Τα προβλεπόμενα έργα θα κατασκευαστούν σε μεγάλη απόσταση από τον οικότοπο προτεραιότητας της ΕΖΔ GR4320005, δηλαδή τις «Ψευδο-στέππες με γράστεις και ετήσιες πόες» με κωδικό 6220.»
Ωστόσο, για την ανωτέρω ΕΖΔ έχουν τεθεί οι εξής στόχοι διατήρησης, δυνάμει της υπ’ αριθμ. οικ. ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/24776/985 «Καθορισμός στόχων διατήρησης φυσικών τύπων οικοτόπων του Παραρτήματος Ι και ειδών του Παραρτήματος ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ σε Ειδικές Ζώνες Διατήρησης και Τόπους Κοινοτικής Σημασίας του εθνικού οικολογικού δικτύου NATURA 2000.», σχετικά με τον τύπο οικοτόπου «Ενδημικά φρύγανα από Euphorbio-Verbascion (5430)», για τον οποίο τύπο οικοτόπου έχει τεθεί ως στόχος η διατήρηση των 339,5 εκταρίων (ha).
Είναι λοιπόν προφανές ότι η υλοποίηση του έργου θα οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση κάτω του στόχου διατήρησης που έχει τεθεί με την ανωτέρω υπ’ αριθμ. οικ. ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/24776/985, ως προς τον τύπο οικοτόπου «Euphorbio-Verbascion (5430)», όπως άλλωστε ομολογείται και στην σελ. 107 της ΕΟΑ που έχει συνταχθεί στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης των έργων: • ΑΣΠΗΕ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ», εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος 30.00MW • ΑΣΠΗΕ «ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ», εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος 18.00MW • ΑΣΠΗΕ «ΡΩΜΑΝΑΤΗ», εγκατεστημένης και μέγιστης ισχύος 6.00MW, όπου αναγράφονται τα εξής:
«Επιπτώσεις σε οικοτόπους
Οι επιπτώσεις των υπό μελέτη έργων στους τύπους οικοτόπων αναμένεται να είναι ασθενείς δεδομένου ότι οι καταλήψεις δεν χωροθετούνται εντός οικοτόπων προτεραιότητας σε επίπεδο ΕΖΔ, και είναι περιορισμένης έκτασης ως προς την έκταση των επιμέρους οικοτόπων εντός της ΕΖΔ GR4320005 «Όρος Θρυπτής και γύρω περιοχή». Μεγαλύτερη μείωση στην έκταση των οικοτόπων καταγράφηκαν μόνο για τον οικότοπο Ενδημικά φρύγανα από Euphorbio-Verbascion (5430) σε ποσοστό κατάληψης έργων 4,02% ως προς την συνολική έκταση του οικοτόπου σε επίπεδο ΠΕΠ. Ως αποτέλεσμα η έκταση του οικότοπου μετά την κατασκευή των έργων θα μειωθεί σε 325,84 (στόχος διατήρησης η διατήρηση της έκτασης του οικοτόπου στα 339,5 ha).».
VI. ΛΟΙΠΕΣ ΕΛΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΥΠΙΕΣ ΤΗΣ ΜΠΕ ΚΑΙ ΤΩΝ 2 ΕΟΑ
1. Αντίθεση με το ΠΧΠ της Περιφέρειας Κρήτης.
Οι ΑΣΠΗΕ όχι μόνο δεν χωροθετούνται εντός της ευρείας ζώνης ανάπτυξης δραστηριοτήτων ΑΠΕ, αλλά ορισμένοι εξ αυτών [όπως π.χ. ΑΣΠΗΕ Χαλάβρα-Μαυρόπετρα-Καστρί (ΑΣΠΗΕ 25)] χωροθετούνται σε άλλες ζώνες, όπως ο ΑΣΠΗΕ Χαλάβρα-Μαυρόπετρα-Καστρί, ο οποίος χωροθετείται εντός της παράκτιας περιοχής ήπιας τουριστικής /οικιστικής ανάπτυξης και ποιοτικής/περιβαλλοντικής αναβάθμισης. Σημειώνεται ότι ο οικισμός Ζάκρος (Φ.Ε.Κ. 364/Δ/1986) βρίσκεται σε απόσταση 1,5km από την πλησιέστερη Α/Γ, ΑΣΠΗΕ Χαλάβρα-Μαυρόπετρα-Καστρί (ΑΣΠΗΕ 25). Επίσης, ο ΑΣΠΗΕ Αφέντης – Παπουρα (ΑΣΠΗΕ 18), η πλησιέστερη α/γ του οποίου βρίσκεται σε απόσταση 1,19km από τον οικισμό της Θρυπτής (Φ.Ε.Κ. 670/Δ/1987) χωροθετείται εντός περιοχής ήπιας τουριστικής ανάπτυξης και πολυδραστηριοτήτων σε ορεινούς και ημιορεινούς όγκους.
Παρά την ανωτέρω ανάλυση ωστόσο, στην σελ. 37 του Κεφ. 5 της ΜΠΕ αναφέρεται όλως αόριστα και αβάσιμα ότι διαρκής στόχος είναι η μετατροπή της Κρήτης σε περιοχή εγκατάστασης ΒΑΠΕ, αναφερόμενων μεταξύ άλλων των εξής:
« …… Σύμφωνα με το ΠΧΠ Κρήτης, για την ΠΕ Λασιθίου ενεργειακό κόμβο αποτελεί ο ΑΗΣ Αθερινόλακκου, δυτικά του ΑΣΠΗΕ «Κυμπάρα», στην ευρύτερη περιοχή του οποίου προβλέπεται η κατασκευή του Υποσταθμού ‘Λεύκης’ όπου θα συνδεθεί ο εν λόγω ΑΣΠΗΕ. Επιδιώκεται οι δραστηριότητες παραγωγής ενέργειας από συμβατικές πηγές (Άρθρο 7) να γίνεται στους Ενεργειακούς Κόμβους οι οποίοι θα λειτουργούν και ως κόμβοι μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά ως κόμβοι διέλευσης ηλεκτρικών διασυνδέσεων και αγωγών φυσικού αερίου, ενώ διαρκής στόχος είναι η περαιτέρω αύξηση της χρήσης ΑΠΕ. Για την επίτευξη του στόχου, ο θερμικός σταθμός παραγωγής ενέργειας στον Αθερινόλακκο, προβλέπεται να αναβαθμιστεί περιβαλλοντικά. ……»
Από το κεφάλαιο 5 ωστόσο και κατά τα αναγραφόμενα σχετικά με την υποτιθέμενη συμφωνία του υπό κρίση έργου με το ΠΧΠ της Περιφέρειας Κρήτης ουδεμία δικαιολογητική βάση προκύπτει σε σχέση με την υλοποίηση του έργου στο σύνολό του εκτός της ορισθείσας ζώνης αναζήτησης για ανάπτυξη δραστηριοτήτων ΑΠΕ. Συναφώς δε με τα ανωτέρω, στο ΠΧΠ της Κρήτης (βλ. σελ. 2598 του σχετικού ΦΕΚ ΑΑΠ 260/08.11.2017) αναφέρονται τα εξής: «Συγχρόνως, στηρίζονται κατά προτεραιότητα οι δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας και τα συστήματα αυτοπαραγωγής ή παραγωγής ενέργειας μικρής κλίμακας, που δημιουργούν συνείδηση παραγωγού ενέργειας στον καταναλωτή. Τέλος, ως υποστηρικτικό εργαλείο της αρχής της συγκεντρωμένης ανάπτυξης, αλλά και ως επιπρόσθετο μέτρο για την προστασία του ευαίσθητου περιβάλλοντος του νησιού, εξαιρούνται οι περιοχές του δικτύου NATURA 2000 και οι λοιπές προστατευόμενες περιοχές από την εγκατάσταση Αιολικών και Ηλιοθερμικών Πάρκων. Ειδικά για τα Ηλιοθερμικά Πάρκα, λόγω του εκτατικού χαρακτήρα τους και της σημαντικής περιβαλλοντικής υποβάθμισης που προκαλούν, αποφεύγεται η όποια περαιτέρω αδειοδότηση για εγκατάστασή τους σε όλη την Κρήτη.».
2. Δεν γίνεται αξιολόγηση εναλλακτικών θέσεων ως προς τη θέση χωροθέτησης του έργου
Στο Παράρτημα 2 της Υπουργικής Απόφασης οικ. 170225/2014 (ΦΕΚ 135/Β/27-1-2014) «Εξειδίκευση των περιεχομένων των φακέλων περιβαλλοντικής αδειοδότησης έργων και δραστηριοτήτων της Κατηγορίας Α’ της απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής με αρ. 1958/2012 (Β’ 21) όπως ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 11 ν. 4014/2011 (Α 209), καθώς και κάθε άλλης σχετικής λεπτομέρειας», αναγράφονται σχετικά με το κεφάλαιο των εναλλακτικών λύσεων τα εξής:
«7.Εναλλακτικές λύσεις
7.1 Παρουσίαση των βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων που εξετάσθηκαν, ως προς τη θέση, το μέγεθος και την κλίμακα, το σχεδίασμά, την τεχνολογία, την παραγωγική διαδικασία καθώς και την διαδικασία κατασκευής του έργου ή της δραστηριότητας. Περιλαμβάνεται και η μηδενική λύση (μη υλοποίηση προτεινόμενου έργου/δραστηριότητας), με αναφορά στις συνέπειες που θα έχει σε επηρεαζόμενα έργα/δραστηριότητες, καθώς και σε άλλα στοιχεία του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος.
7.2 Αξιολόγηση και αιτιολόγηση της τελικής επιλογής σε σχέση με τις επιπτώσεις στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον.
Η παρουσίαση των βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων μπορεί να περιλαμβάνει κείμενο, πίνακες και κατάλληλούς χάρτες και σχέδια. Θα πρέπει να είναι περιεκτική, ενώ σε παράρτημα της ΜΠΕ μπορούν να δίνονται αναλυτικότερα στοιχεία, που περιλαμβάνουν:
7.2.1. Αναλυτικότερη περιγραφή των βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων που εξετάστηκαν.
7.2.2. Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης του περιβάλλοντος για κάθε βιώσιμη εναλλακτική λύση, καθώς και των τάσεων εξέλιξής του.
7.2.3. Εκτίμηση και αξιολόγηση των σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων για κάθε βιώσιμη εναλλακτική λύση και αιτιολόγηση των κύριων λόγων απόρριψής της.»
Παρά το γεγονός ότι ο νόμος ορίζει ότι στην ΜΠΕ πρέπει να εξετάζονται πιθανές άλλες εναλλακτικές λύσεις ως προς τη θέση του ΑΣΠΗΕ και να αιτιολογείται, γιατί εν τέλει επιλέχθηκε η τελική λύση έναντι των υπολοίπων, στην προκειμένη περίπτωση στην εκπονηθείσα ΜΠΕ δεν προτείνονται εναλλακτικές θέσεις ως προς την χωροθέτηση του έργου (βλ. Κεφάλαιο «7.1.2 Εναλλακτικές θέσεις που αφορούν τη χωροθέτηση του έργου» στις σελ. 7-5 επ. της ΜΠΕ).
Ειδικότερα, ως ελάχιστο περιεχόμενο της ΜΠΕ, ορίζεται σύμφωνα με τον νόμο, η εξέταση βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων. Μάλιστα, όπως αναφέρεται στην Υπουργική Απόφαση οικ. 170225/2014 (ΦΕΚ 135/Β/27-1-2014) «Εξειδίκευση των περιεχομένων των φακέλων περιβαλλοντικής αδειοδότησης έργων και δραστηριοτήτων της Κατηγορίας Α’ της απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής με αρ. 1958/2012 (Β’ 21) όπως ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 11 ν. 4014/2011 (Α 209), καθώς και κάθε άλλης σχετικής λεπτομέρειας», οι εξεταζόμενες εναλλακτικές λύσεις πρέπει να αφορούν και τη θέση του έργου, ήτοι να προτείνονται και άλλες θέσεις όπου θα μπορούσε να χωροθετηθεί το έργο και να αιτιολογείται, γιατί εν τέλει επιλέχθηκε η συγκεκριμένη θέση. Μάλιστα, στην ανωτέρω υπουργική απόφαση αναφέρεται ότι «7.1 Παρουσίαση των βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων που εξετάσθηκαν, ως προς τη θέση, το μέγεθος και την κλίμακα, το σχεδιασμό, την τεχνολογία, την παραγωγική διαδικασία καθώς και την διαδικασία κατασκευής του έργου ή της δραστηριότητας. Περιλαμβάνεται και η μηδενική λύση (μη υλοποίηση προτεινόμενου έργου/δραστηριότητας), με αναφορά στις συνέπειες που θα έχει σε επηρεαζόμενα έργα/δραστηριότητες, καθώς και σε άλλα στοιχεία του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος». Μάλιστα, όπως γίνεται παγίως αποδεκτό, η σύγκριση θέσεων χωροθέτησης του έργου εξυπηρετεί στον μέγιστο βαθμό την αρχή της προφύλαξης, αποτελώντας θεμελιώδες στοιχείο της διαδικασίας εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Εν προκειμένω όμως, ο μελετητής της ΜΠΕ δεν προβαίνει καθόλου σε εξέταση εναλλακτικών θέσεων ως προς την χωροθέτηση των 8 ΑΣΠΗΕ, ώστε να είναι εφικτό στους γνωμοδοτούντες φορείς να κρίνουν επί της βασιμότητας του συμπεράσματος ότι η τελικώς επιλεγείσα θέση χωροθέτησης των 8 ΑΣΠΗΕ είναι προτιμότερη ως λιγότερο βλαπτική (ως προς τις επιπτώσεις στο περιβάλλον ευρύτερα) σε σχέση με τις εναλλακτικές θέσεις που στην προκειμένη περίπτωση δεν προτείνονται, όπως ρητά άλλωστε προκύπτει από το Κεφάλαιο 7 της συνταχθείσας ΜΠΕ. Ειδικότερα, στην σελ. 1 του Κεφ. 7 της ΜΠΕ αναγράφονται κατά λέξει τα εξής:
«7.1 ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ
7.1.1 Γενικά
Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται οι βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις που εξετάστηκαν για το έργο. Οι λύσεις αυτές είναι η Α1, Α2 και Α3, καθώς και η μηδενική λύση Α0 που αφορά σε μη υλοποίηση του προτεινόμενου έργου.
Οι εναλλακτικές λύσεις που εξετάστηκαν διαφοροποιούνται ως προς την θέση, το μέγεθος και το σχεδιασμό και την εφαρμοζόμενη τεχνολογία.
Ακολούθως, στην επόμενη ενότητα, αξιολογούνται οι εναλλακτικές λύσεις που εξετάστηκαν και αιτιολογείται η τελικώς επιλεγείσα εναλλακτική λύση με βάση τις επιπτώσεις της στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον.
Στις εναλλακτικές λύσεις που αναλύονται ακολούθως, περιλαμβάνονται: η μηδενική λύση (Α0), η λύση Α1 που αφορά σε διαφορετικό αριθμό και τύπο Α/Γ (δηλ. διαφοροποιείται ως προς το μέγεθος του έργου), η λύση Α2 που αφορά σε εγκατάσταση ΑΠΕ ίδιας ισχύος με εγκατάσταση φωτοβολταϊκού σταθμού (δηλ. διαφοροποιείται ως προς την εφαρμοζόμενη τεχνολογία), καθώς και η λύση Α3 που συνιστά την προτεινόμενη λύση.».

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι στην υποβληθείσα ΜΠΕ δεν παρουσιάζονται αναλυτικά οι εναλλακτικές λύσεις για την χωροθέτηση του υπό κρίση έργου και των συνοδών αυτού εγκαταστάσεων όσο και οι επιπτώσεις του έργου στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής (πανίδα και χλωρίδα) αλλά και στο τοπίο, οπότε και η απαίτηση του νόμου για ειδική αιτιολόγηση της επεμβάσεως σε δασική έκταση δεν καλύπτεται. Στην ΜΠΕ θα έπρεπε να είχαν μελετηθεί οι εναλλακτικές λύσεις χωροθέτησης των 8 ΑΣΠΗΕ, μεταξύ άλλων, καθώς και των συνοδών έργων, ώστε αιτιολογημένα να προκρίνεται η λύση Α3 του υπό μελέτη έργου ως η πλέον ενδεδειγμένη και βιώσιμη λύση.

3. ΜΗ ΟΡΘΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΕΡΓΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
Σημειώνεται επίσης ότι οι συνεργιστικές επιπτώσεις του έργου με τα λοιπά έργα αναμένεται να είναι εξίσου σημαντική, ενώ η εκτίμηση των συνεργιστικών επιπτώσεων στο πλαίσιο των ΕΟΑ δεν γίνεται κατά τρόπο ορθό, καθώς ΔΕΝ λαμβάνονται υπόψη τα έργα ΑΠΕ που έχουν λάβει βεβαίωση παραγωγού (πρώην άδεια παραγωγής). Η εν λόγω εκτίμηση των συνεργιστικών επιπτώσεων δεν είναι ορθή, καθώς ΔΕΝ είναι σύμφωνη με τις κατευθύνσεις που θέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο κατευθυντήριο έγγραφο για τα έργα αιολικής ενέργειας : στο εν λόγω έγγραφο σημειώνεται πως «η διάταξη περί συνδυαστικών επιπτώσεων αφορά τα σχέδια ή τα έργα που έχουν ολοκληρωθεί, έχουν εγκριθεί αλλά δεν έχουν ολοκληρωθεί ή έχουν προταθεί» και επεξηγεί ότι τα σχέδια που έχουν προταθεί είναι «…σχέδια για τα οποία έχει υποβληθεί αίτηση για χορήγηση έγκρισης ή άδειας». Συνεπώς στην εκτίμηση των συνεργιστικών – αθροιστικων επιπτώσεων πρέπει να λαμβάνονται οπωσδήποτε υπόψη απαραιτήτως τα έργα με άδεια παραγωγής (βεβαίωση παραγωγού), και δυνητικά ακόμα και τα υπό αξιολόγηση έργα, εφόσον οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να προχωρήσει η διαδικασία αδειοδότησης (η αξιολόγηση των επιπτώσεων, δηλαδή, πρέπει να γίνεται βάσει του πιο δυσμενούς υπαρκτού σεναρίου). ii) Η παραπάνω θεώρηση επιβεβαιώνεται και με την πρόσφατη απόφαση ΣτΕ 194/2024 του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), με την οποία ακυρώθηκε ΑΕΠΟ για ΑΣΠΗΕ στην κορυφογραμμή του Ελικώνα. Συγκεκριμένα, στην απόφαση αναφέρεται: «Ο ανωτέρω έλεγχος (σημ.: πλήρης έλεγχος επιπτώσεων στο περιβάλλον) περιλαμβάνει και τις επιπτώσεις από την σωρευτική (“συνεργιστική”) δράση του έργου με άλλα ομοειδή έργα στην ίδια περιοχή, δηλαδή στοιχεία που δεν καλύπτονται από το Ειδικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ. Τούτων έπεται ότι ο έλεγχος συμβατότητας με τις διατάξεις του Ειδικού Πλαισίου δεν υποκαθιστά τον έλεγχο επιπτώσεων στο περιβάλλον σύμφωνα με την προαναφερθείσα KYA, αλλά πραγματοποιείται συμπληρωματικά προς αυτόν. Συναφώς, λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο υφιστάμενα έργα ΑΠΕ αλλά υπό εξέλιξη και προγραμματισμένα, στα οποία περιλαμβάνονται και αυτά που διαθέτουν άδεια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας».
Παρά τα ως άνω όμως στην σελ. 111 της ΜΕΟΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 3 ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΣΠΗΕ) ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ «ΑΦΕΝΤΗΣ-ΠΑΠΟΥΡΑΣ» ΙΣΧΥΟΣ 30.00MW, «ΚΛΗΡΟΣ-ΚΑΨΑΣ» ΙΣΧΥΟΣ 18.00MW ΚΑΙ «ΡΩΜΑΝΑΤΗ» ΙΣΧΥΟΣ 6.00MW ΣΤΗΝ Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ αναγράφονται κατά λέξει τα ακόλουθα: «Εντός της περιοχής μελέτης αξίζει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν άλλα υφιστάμενα έργα ή έργα με άδεια εγκατάστασης ή που έχουν λάβει Έγκριση περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) και τα οποία δύναται να επηρεάζουν συνεργιστικά τα προστατευτέα αντικείμενα της ΖΕΠ και της ΕΖΔ, συνεπώς δεν υπάρχουν συνεργιστικές επιπτώσεις για τα σημαντικά είδη.».
Όσον αφορά δε τους 5 ΑΣΠΗΕ, οι συνεργιστικές επιπτώσεις αναμένεται να είναι εξαιρετικά δυσμενείς, καθώς τόσο εντός όσο και στην ευρύτερη περιοχή της ΠΕΠ (σε μια ακτίνα 10 χλμ.) υπάρχουν ήδη εγκατεστημένοι συνολικά 12 ΑΣΠΗΕ με 84 Α/Γ, από τις οποίες 38 Α/Γ χωροθετούνται εντός της ΠΕΠ (βλ. σελ. 94 της σχετικής ΕΟΑ).

4. ΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ
Όπως αναφέρεται στην σελ. 101 του Κεφ. 5 της ΜΠΕ:
«Από την παραπάνω εγκεκριμένη μελέτη ΕΠΜ 9Α εντός Ζώνης Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών (ΖΔΟΕ-01 και ΖΔΟΕ-02) επιτρέπεται η εγκατάσταση ΑΠΕ και οι κατασκευές δικτυών υποδομής και εγκαταστάσεων κοινής ωφέλειας, μετρά των παραρτημάτων αυτών (υπέργειων και υπογείων).
Συγκεκριμένα αναφέραιται στο κείμενο της ΕΠΜ 9Α για τις χρήσεις εντός της ΖΔΟΕ-01 και 02 : «(34) ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΠΕ) ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΕ ΜΕ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ»: Επιτρέπονται τα έργα ΑΠΕ, με την υποχρέωση υλοποίησης Διευρυμένου Προγράμματος Παρακολούθησης και τη σύνταξη Σχεδίου Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και της ετήσιας επικαιροποίησης του. Για τα έργα ιδιοπαραγωγής ισχύος έως και 1MW, δεν απαιτείται Διευρυμένο Πρόγραμμα Παρακολούθησης και Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης. Μετά την έκδοση του ΠΔ, το σύνολο των έργων, εκτός των έργων ιδιοπαραγωγής ισχύος ≤1MW (υφιστάμενων ή σχεδιαζόμενων), θα πρέπει να καταθέσουν Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και Διευρυμένο Πρόγραμμα Παρακολούθησης εντός διαστήματος 2 ετών.
Οι προδιαγραφές τόσο του Σχεδίου Περιβαλλοντικής Διαχείρισης όσο και του Διευρυμένου Προγράμματος Παρακολούθησης προβλέπονται και δύναται να εξειδικεύονται από το Σχέδιο Διαχείρισης της προστατευόμενης περιοχής.»
Ωστόσο, το Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Παρακολούθησης που προτείνεται και περιγράφεται στην ΜΠΕ (βλ. σελ. 4 επ. του Κεφ. 11 της ΜΠΕ) έχει το τυπικό ελάχιστο κατά την Υπουργική Απόφαση οικ. 170225/2014 (ΦΕΚ 135/Β/27-1-2014) περιεχόμενο, σύμφωνα με την οποία:
«11.2 Περιβαλλοντική παρακολούθηση
Δομείται και προτείνεται πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης όπου κρίνεται αναγκαίο, ως μέρος του σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Στο προτεινόμενο πρόγραμμα παρακολούθησης αναφέρονται οι παράμετροι που μετρώνται, οι θέσεις, η συχνότητα ανά παράμετρο και οι στόχοι προγράμματος. Με το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να επιτυγχάνεται:
11.2.1. Η παρακολούθηση όλων των σημαντικών περιβαλλοντικών παραμέτρων που σχετίζονται με τις επιπτώσεις του έργου ή της δραστηριότητας, όπως αυτές εκτιμήθηκαν στο κεφάλαιο 9 και στην ενότητα 10.9.
11.2.2. Η καταγραφή και διατήρηση στοιχείων που να τεκμηριώνουν την εφαρμογή των περιβαλλοντικών όρων και να επιτρέπουν τον έλεγχο αποτελεσματικότητάς τους.
11.2.3. Η παροχή πληροφόρησης προς τις δημόσιες αρχές και το κοινό, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας.»

Συμπέρασμα
Από τα ανωτέρω συνάγεται με ιδιαίτερα πρόδηλο τρόπο ότι η υλοποίηση του υπό κρίση έργου δεν είναι εφικτή καθώς βασίζεται σε ανακριβή και ελλιπή έγγραφα (ΜΠΕ και 2 ΕΟΑ), ενώ παράλληλα η υλοποίηση του υπό κρίση έργου θα επιφέρει πλήγμα στις προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου NATURA 2000, όπως αποδείχθηκε στο παρόν.